Tirşik - Profîl
tirşik-profîla hesenodimilî

profîla "hesenodimilî"


Peyamên nivîskar yên di vê mijara [eşîra goyan] de;

1. (bnr: goyî)



Ju nusteya eleqedarê goyan:



Eşira Goyan, Hekarîyanê Kurdistanî di ciwîyena. Ziwanê Goyan Kurdîya Kurmancî ya, labirê ziwanê ci Kurmancîyanê bînî ra vêşêrî Zazakî, Lorî, Goranî û Soranî ra nezdî yo. Zek Kurdîya ki tede vêşerî Kurmancî esta.



Nika minteqeyê Goyan girêdayê Şirnexî yo (goreyê Tirkîya), qandê coy vanê qey zeydê Şirnexî, Goyistan zî Botanî de yo. Roboskî zî dewa Goyan a. Labirê hetê ziwanî, tarîxî û cografyayî Goyistan, Hekarîyan de yo. Nameyê Hekarîyan verdê 5000 serran, Hurîyan ra ameyo (Dewleta Herkarî). Yanî Goyistan Botanî de nê, Hekarîyan de yo.



Nameyê eşirer "Goyî" yo. Nika ma tenek bewniyê "Goyî" çiçî yo, çi niyo. Eşiranê koçerî ra taynprayî, wextê koçî di, cayê di ca xo danê hinî koçerey qedînenê; yan zî eşira caxodaye (Tirkî: yerleşik) ra taynpray werzenê cayê bînî rê koç kenê. Nê keyan rê (bi) Kurmancî ya "Ga westiya" (ga adizîya) vajîyeno. Mîsal "Gawestiyayên Toriyan, Gawestiyayên Sindiyan..."



Ga westiya, manayê ci ga adizîya yo labirê tenya ma ci ra zey ju çekûyer mewniyê, zey Nişanî bewniyê. Yanî ê ki eşirda xo ra abirîyayê, nişan dano înan.



Tayn mîsalî qandê fahmkerdişî:



+ Mesela keynera "Ayşe Şan" a reportaj(pêvaten) virajîyayo, vato:

"Jewna GAWESTIYAyî estê bîyê, ê ki Anatolîya Mîyanên di ciwiyenî înan rê vajîyeno. Eşiran mîyan di dişmeney û paxileyan ra koçerî pê ra abirîyayî. Hun li ku derê man lo?! Gayê me westiyan. Em ji koç û eşira xwe bûn/( Şima kotî di mendê la?! Gayê ma adizîyayî. Ma koç û eşirda xo ra bîyê.)" (1)



+ Zewmbî vatişê Komela Bekiranijan esto:

"Bekiranijanê ki koç kerdo Serhadî, koçkerdişê Dîyarbekrî(Amed) ra dima, Bekiranijê ki adizîyayişdê karwanî ra mendê Batmanî di înan rê (Bekiranê Gawestiyayî= Bekiranê Gaadizîyayî) vato. (2)



+ Dewa 'Toyçayırı' Enqere-Haymana de ya û tîya di eşira Têrikî esta, heqdê înan de wuna vajîyeno:

Osman Sebrî, serra 1930an di, amora 52. ya Kovarda Hawar di wuna vato: Hetê Haymana di 10 dewî estê, Kolikî (Kahta) di dase Mîrdesanê Gawestiya û Qerecdaxî di dadisey Mîrdesanê Têrikan estê. (3)



+ Goreyê zanayişanê pêroyî nameyê "Goyî" nînan ra ameyo.



Hem zî ma bewniyê çekûya "Ko" rindêr beno. Ko, şima zî zanê cayo ki çorşmedê xo ra berz o zeydê Koyê Agirî û zewmbîyan.(4)

Kovî: (Dağlı) hem zî Koyî zî beno, No her çiqas îhtîmalêno werdî bibo zî wa vindero ma vîrî de. Labirê îhtîmalo tewr gird û qewetin ê verênan ê.(5)



................

Not: Nuste kilmkerdê ya.



Notê Kirdkî/Kirmanckî/Zazakî/Dimilkî : Eşira Goyan xoverdayişê Kurdan de bol muhîmî yê, şehîdê Goyan bollî yê

(1)- Bir Roportaj Hasan Akbal - 1, (Ayşe Şanın kızı Hasan Akbal), Roportaj: Bêrîvan



(2) - bekirandernegi.com/ ( Elih-Batman Bekiranlıları)



(3) - nisanyanmap.com/?asr=Modanli/T%C3%AArik%C3%AE



(4) - Ferhengê Dimilî-Tirkî, Weşanên Vate.



(5) - Mehmed Salihê Mijînî, Hevpeyvîna li gel Rodîzan Kalhesinayî, 2006.



2013.07.21-14:56 | hesenodimilî